Алматы, Қостанай, Қарағанды, Атырау облыстарында машина жасау мен металлургия саласында ірі кәсіпорындар ашылды. Биыл Алматыда Қазақстандағы ең ірі автокөлік өндірісі іске қосылды. БҚО-да да ірі кәсіпорындар бар. Солардың бірі – Орал трансформатор зауыты. Зауыттың жалпы аумағы – 32 969 м³, ол жерде 238 адам жұмыс істейді.
«Орал трансформатор зауыты» ЖШС Alageum Electric қазақстандық компаниялар тобына кіреді. Бұл компания – Қазақстанның электротехника саласындағы жетекші кәсіпорындарының бірі. Зауыт қазір жылына 12 мың трансформатор өңдіреді. Ол дегенің – айына 1000 трансформатор жасап шығарады деген сөз. Кәсіпорын 6-10 кВ бастап, қуаттылығы 2500 кВА-ға дейінгі аралықтағы трансформаторлар және панельдік радиаторларды шығарады. Дайын өнім негізінен Ресей нарығына жөнелтіледі. Одан бөлек, Әзербайжан, Армения, Грузия және басқа елдерге де экспортталады. Зауыт еуропалық өндірушілердің заманауи жабдықтарымен толық жабдықталған. Өнімнің барлығы халықаралық стандарттарға сәйкес сертификатталған. Бұл зауыт дайындап шығаратын трансформаторлар мен радиаторлардың сапасын, қауіпсіздігі мен экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Орал трансформатор зауыты Karachaganak, ExxonMobil, KazTransOil, PetroKazakhstan, KazStroiService, KEGOC, KazAtomProm, Chevron, Самұрық-Энерго және «ҚазМұнайГаз» секілді ірі компаниялармен серіктес. Зауыт осы кезге дейін бірнеше мәрте жоғары сапалы қызметі үшін наградалар алған. Атап айтсақ, 2019 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің «Алтын сапа» сыйлығы, 2023 жылы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің «Парыз» сыйлығын алған. Орал трансформатор зауыты – БҚО экономикасына айтарлықтай үлес қосып отырған бірден-бір кәсіпорын. Ол жерде 238 адам еңбек етіп, нәпақа тауып отыр.
– Біздің зауыттағы барлық құрал шетелден әкелінген. Оларды Италиядан, Швейцариядан алдырамыз. Біз аймақтағы ең ірі жұмыс беруші саналамыз. Себебі бізде 300-ге жуық адам еңбек етеді. Зауыттың негізгі күші – жұмысшылар. Қарапайым электриктен бастап, цех жетекшісі деңгейіне дейін өсіп жатқан мамандарымыз бар. Зауытта негізінен жастар жұмыс істейді. Біздің зауытты Үкімет те қолдап отыр. Субсидия аламыз, – дейді Орал трансформатор зауытының сату бөлімінің басшысы Нұрберген Каримов.
Зауытта бірнеше цех бар. Әр цех өз міндетін атқарады. Транформатордың әр бөлшегін жинап, құрастыру, кейін дайын өнімді техникалық тексерістен өткізу, қоймаға жөнелту одан әрі тапсырыс беруші тартапқа жеткізуге дейінгі аралықта зауыттағы қарапайым жұмысшылардың еңбегі өлшеусіз.
Сондай жандардың бірі – Дмитрий Маликов. Оның жұмысы қауіп пен қатерге толы. Себебі ол дайын трансформаторларды тексеретін бөлімде жұмыс істейді. Бұл жерде трансформатордың сапасы тексеріледі. Апатты жағдайға трансформатордың қалай бейімделетіні анықталады.
– Мен осы құрылғылардың көмегімен дайын өнімді тексеремін. Бірінші кезекте сапаға қараймыз. Трансформатордың апатты жағдайларға қалай төтеп бере алатынын, қуаттылығын, қауіпсіздігін жерде тексерістен өткіземіз. Иә, кейде ақауы бар өнім анықталады. Құрастыру кезінде немесе жинау кезінде қате кетуі мүмкін. Бірақ ол өте сирек болады. Ондай кезде кері қайтарамыз. Біз тапсырыс берушілерге тек 100 сапалы өнімді жібереміз, – дейді техникалық тексеру бөлімінің маманы Дмитрий Маликов.
Жалпы, Қазақстан бойынша Ақтау трансформатор зауыты, Петропавл, Кентау трансформатор зауыттары, Алматы электр механикалық зауыты осы Оралдағы Орал трансформатор зауытымен әріптестік байланыста қызмет етеді. Барлық қалада филиалдары бар.
– Alageum Electric қазақстандық компаниялар тобына 14 ірі зауыт кіреді. Барлық қаладағы зауыттардың алдына қойған мақсаты бар. Орал трансформатор зауытының мақсаты – экспортты жабу. Біздің өнімдердің 95 пайызы шетелге кетеді. Ал Кентаудағы зауыт оңтүстік өңірлердің қажетін жабады. Петропавлдағы зауыт солтүстік өңірлер мен Рсейдің көршілес қалаларын қамтиды. ҚР бойынша ішкі нарықты жабуға да Орал трансформатор зауыты жұмылдырылады. Біз тапсырыстар қабылдап, оны орындаймыз. Бірақ ішкі нарық тек 5 пайызды құрайды, – деп атап өтті Орал трансформатор зауыты сату бөлімінің басшысы Нұрберген Каримов.
Орал трансформатор зауытының да қозғаушы күші – қарапайым еңбек адамдары. Зауытқа кірсеңіз, бас көтермей жұмыс істеп жатқан қарапайым жұмысшыларды көресіз. Орал трансформатор зауытында қарапайым инженер-техниктер мен электриктер жұмыс істейді. Олар осы жерден нәпақа тауып отбасын асырайды. Тіпті, осы зауыттың ішінде жүріп жұбын тауып, отбасын құрғандар да бар.
– Зауыт жанынан 400 орындық жатақхана салдық. Қазір ол жерде осы зауыттың қызметкерлері отбасыларымен тұрып жатыр. Жастарды зауыт қаражатына оқытамыз. Егер жас мамандар магистратура оқимыз десе, оқу ақысын төлейді. Әрине, кейін ол жас осы зауытта жұмыс істеуге міндетті болады. Біз өзіміздің кадрлардың біліктілігін арттырудан қашпаймыз. Зауыт жетекшілігі жұмыс істеп жүріп дүниеге бала әкелген әйелдерге де қаржылай қолдау береді. Біз былтыр өзіміздің зауыттың қызметкерлеріне арнап «Омега» тұрғын үй кешенінен 5-6 пәтер сатып алғанбыз. Бірақ облыстағы су тасқыны кезінде судан зардап шеккен отбасыларға сол пәтерлерді сыйға тартып жібердік. Елде қандай жағдай болса да, біз елмен біргеміз. Себебі біздің зауыт – осы облыстың бір бөлшегі, – дейді Орал трансформатор зауытының сату бөлімінің басшысы Нұрберген Каримов.
Бұдан бөлек, төленетін мерекелік сыйақылар бар. Жалпы, зауыттағы еңбек адамдарының орташа жалақысы 400 мың теңгені құрайды деп көрсетілген зауыттың ресми хабарламасында.
Сонымен қатар 2016 жылдан бері зауыт өңірдегі жоғары оқу орындары мен колледждермен, соның ішінде Жәңгір хан атындағы БҚАТУ және БҚИТУ-мен тығыз әріптестік байланыс орнатқан. Кәсіпорын ұжымы экологиялық бастамаларға да белсенді қатысады, зауыт аумағында 500-ден астам ағаш көшеттері отырғызылған.
– Орал трансформатор зауыты – отандық инженерлік шешімдердің, технологиялық инновациялар мен әлеуметтік жауапкершіліктің өзара үйлесімін көрсететін стратегиялық маңызды кәсіпорын. Зауыттың қызметі Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға, өңірдің өнеркәсіптік әлеуетін дамытуға және қазақстандық машина жасау өнімдерін халықаралық деңгейде ілгерілетуге елеулі үлес қосады, – дейді Орал трансформатор зауытының сату бөлімінің басшысы Нұрберген Каримов.
Орал трансформатор зауыты соңғы бес жылда 10 млрд теңгеден астам салық төлеген. Облыстағы 300-ге жуық адамды жұмыспен қамтып отырған ең ірі кәсіпорындардың бірі. Зауыт алдағы жылдары өнім көлемін арттыруды көздеп отыр.
Жанат ҚАЙЫРҒОЖИНА,
Батыс Қазақстан облысы