Орталық Азиядағы өзара сенім мен стратегиялық серіктестік жаңа сапалық кезеңге қадам басты. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы саяси диалогтың нығаюы, бірлескен бастамалардың көбеюі және реформалар бағытының үндесуі өңірдегі тұрақтылық пен орнықты дамудың маңызды алғышартына айналып отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Өзбекстанмен жан-жақты ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге басымдық беруі екі ел арасындағы одақтастық қатынастардың берік негізін айқындай түседі. Сарапшылардың пікірінше, бүгінгі таңда Астана мен Ташкенттің өзара ықпалдастығы тек екіжақты форматпен шектелмей, бүкіл Орталық Азияның халықаралық беделі мен экономикалық әлеуетін арттыруға ықпал етіп келеді.
Осы орайда саясаттанушы Ардақ Монтаев Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық серіктестіктің қазіргі ахуалы, ортақ реформалардың маңызы және екі ел ынтымақтастығының өңірлік даму үдерістеріне әсері туралы пікір білдірді.
– Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы стратегиялық серіктестіктің күшеюі Орталық Азиядағы тұрақтылық пен өңірлік ықпалдастыққа қандай жаңа мүмкіндіктер ашып отыр?
– Қазақстан мен Өзбекстан – Орталық Азиядағы жетекші мемлекеттердің бірі. Сондықтан екі ел арасындағы стратегиялық серіктестіктің нығаюы бүкіл өңірдің тұрақтылығы мен дамуына оң әсер етеді. Бүгінде тараптар саяси диалогты, экономикалық ынтымақтастықты және көлік-логистика байланыстарын жүйелі түрде дамытып келеді. Бұл өз кезегінде өңірдегі сенім атмосферасын күшейтіп, Орталық Азияның халықаралық аренадағы беделін арттыруға мүмкіндік беріп отыр. Ең бастысы – екі елдің ынтымақтастығы өзара құрмет пен ортақ мүддеге негізделген.
– Президент Қасым-Жомарт Тоқаев атап өткендей, әкімшіліктер арасындағы байланыстардың жандануы мемлекетаралық ынтымақтастықтың тиімділігіне қалай әсер етеді?
– Мемлекет басшыларының әкімшіліктері арасындағы тұрақты байланыс көптеген мәселелерді жедел шешуге мүмкіндік береді. Бұл – тәжірибе алмасу, реформаларды үйлестіру және стратегиялық жоспарларды жүзеге асыру тұрғысынан өте маңызды. Осындай тікелей әрі сенімді диалог мемлекетаралық қатынастардың сапасын арттырып, екі ел арасындағы әріптестікті жаңа деңгейге көтереді.
– Қазақстанда 2026 жылдың Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жариялануы және Өзбекстанның осы саладағы жетістіктері екі елдің технологиялық әріптестігіне қандай серпін бере алады?
– Бұл бастама екі елдің технологиялық ынтымақтастығына тың серпін береді деп ойлаймын. Қазақстан цифрлық трансформацияға ерекше көңіл бөліп отыр, ал Өзбекстан да IT саласында елеулі жетістіктерге қол жеткізуде. Бірлескен жобалар, стартаптарды қолдау, жасанды интеллект пен цифрлық мемлекеттік қызметтер саласындағы тәжірибе алмасу екі елдің бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Болашақта Орталық Азия цифрлық инновациялардың маңызды орталықтарының біріне айналуы әбден мүмкін.
– Қазақстан мен Өзбекстанда жүргізіліп жатқан жүйелі саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалардың ұқсастықтары мен өзара толықтырушы қырлары қандай?
– Екі ел де ашық әрі тиімді мемлекеттік басқаруды қалыптастыруға, экономиканы әртараптандыруға және халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған реформаларды жүзеге асырып келеді. Ұқсастықтар көп болғанымен, әр мемлекеттің өзіндік тәжірибесі бар. Сондықтан тәжірибе алмасу екі тарапқа да пайдалы. Бір елдегі сәтті бастамалар екінші ел үшін тиімді модельге айналып, реформалардың нәтижелілігін арттыруға ықпал етеді.
– Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев бастамашылық етіп отырған реформалар Орталық Азияның жаһандық аренадағы рөлін күшейтуге және аймақтың ортақ үнін қалыптастыруға қаншалықты ықпал етіп отыр?
– Соңғы жылдары Орталық Азия елдері халықаралық деңгейде бұрынғыдан да белсенді әрі біртұтас әрекет ете бастады. Бұл үдерісте Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев жүргізіп отырған реформалардың рөлі зор. Екі көшбасшының бастамалары өңірдегі сенімді нығайтып, экономикалық және саяси байланыстарды тереңдетуге ықпал етуде. Соның нәтижесінде Орталық Азия халықаралық қауымдастықпен тең дәрежеде диалог жүргізе алатын ықпалды аймақ ретінде қалыптасып келеді.
– Сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыстардың кеңеюі Қазақстан мен Өзбекстан халықтарының жақындасуына және ортақ дамуына қандай жаңа мүмкіндіктер береді?
– Экономикалық ынтымақтастықтың дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына, инвестиция көлемінің артуына және халықтың әл-ауқатының жақсаруына ықпал етеді. Ал мәдени-гуманитарлық байланыстар халықтарды одан әрі жақындастырып, ортақ тарихи және рухани құндылықтарды нығайтады. Білім, ғылым, мәдениет және туризм салаларындағы ынтымақтастық жастар үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Бұл – ортақ дамуға бастайтын маңызды жол.
– Қазақстан мен Өзбекстанның сенімді одақтастық қарым-қатынасы қазіргі геосаяси жағдайда Орталық Азия елдерінің бейбітшілік, қауіпсіздік және орнықты даму мақсаттарын қамтамасыз етуде қаншалықты маңызды?
– Қазіргі күрделі геосаяси жағдайда Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы сенімді одақтастықтың маңызы бұрынғыдан да арта түсті. Екі елдің тұрақты саяси диалогы мен өзара қолдауы өңірдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайтуға қызмет етеді. Сонымен қатар бұл ынтымақтастық экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етіп, Орталық Азияның орнықты дамуына берік негіз қалыптастырады. Сондықтан Қазақстан мен Өзбекстанның серіктестігі тек екі ел үшін ғана емес, бүкіл өңір үшін стратегиялық маңызға ие.